زمین لرزه یا زلزله ، نشانه آشکاری از پویایی زمین و بخشی از نظام آفرینش این سیاره است. ساختار کُره زمین شامل: پوسته، گوشته، هسته خارجی و هسته داخلی است.
پوسته زمین و بخش جامد بالایی گوشته به هم متصل هستند و تشکیل لیتوسفر یا سنگ کُره را میدهند که قُطر آن در حدود ۱۰۰ کیلومتر است، سنگ کُره زمین پیوسته و یک تکه نیست بلکه تکه تکه و بخش بخش است که به هر کدام از این تکه یا بخشها یک پِلیت یا یک ورق میگویند، این پِلیتها بر روی بخش نرم و خمیری گوشته (استنوسفر) در حال حرکت و سُر خوردن هستند، بطوریکه یا از هم دور میشوند یا به هم نزدیک میشوند، وقتی از هم دور میشوند باعث ایجاد دریا و اقیانوس جدید میشوند مثل اقیانوس اطلس که مابین پِلیتهای آمریکای شمالی و اروپا و آمریکای جنوبی و افریقا بوجود آمده است،
اما حالت دوم وقتی است که این پِلیتها به هم نزدیک شده و به هم برخورد میکنند، که نتیجه آن ایجاد کوههای آتشفشانی، چینخوردگی در رسوبات و ایجاد کوههای گسلی و زمین لرزه است.
یکی از این حالتها برخورد پِلیت عربی به پِلیت ایران مرکزی و ایجاد رشته کوههای زاگرس است که در اثر چین خوردگی و شکستگی (گُسلش) رسوبات روی پِلیتهای مذکور ایجاد گردیده است، حرکت این پِلیتها و چینخوردگی و گُسلشهای ایجاد شده باعث بوجود آمدن زمین لرزههای مداوم در ناحیه زاگرس گردیده است،
گُسلهای عمدهای که باعث ایجاد زمین لرزههای اخیر در استان بوشهر شده و در آینده هم خواهند شد، عبارتند از گُسل «قَطَر – کازرون» که یکی از شاخههای آن گُسل «برازجان» است، گُسل «پیش ژرفای زاگرس(ZFF)» که در مرز کوهستان و ساحل قرار دارد و گُسل «پیشانی کوهستان زاگرس(MFF)»که در مرز مابین بخش کم ارتفاع و بخش مرتفع زاگرس قرار گرفته است، گُسل «خارگ – میشان» و گُسل «هندیجان».
با توجه به تَداوم حرکت فشارشی پِلیت عربی به پِلیت ایران مرکزی، هر کدام از این گُسلها در بازههای زمانی مختلف فعال شده و انرژی موجود در آنها بصورت امواج لرزهای و زمین لرزه خود را نشان میدهد، مسبب احتمالی زمین لرزههای اخیر استان بوشهر و خصوصاً بندر گناوه و حومه آن میتواند گُسل «پیش ژرفای زاگرس(ZFF)» باشد که انرژی پتانسیل تجمیع شده در آن هم اکنون در حال آزاد شدن است و تا تخلیه کامل این انرژی ، زمین لرزههای این ناحیه تَداوم خواهند داشت، اما به امید خدا جای نگرانی نیست زیرا که اولاً به نظر میرسد که بخش اعظم انرژی تجمیع شده در این گُسل تخلیه شده است، ثانیاً با توجه به بافت رسوبی زاگرس و وجود لایههای تبخیری در آن (خصوصاً در نواحی فارس، بوشهر، کهگیلویه و بویراحمد و خوزستان) امواج زمین لرزه در آن میرا شده و توانایی ایجاد زمین لرزههای قوی را ندارند.
انتهای پیام/هوشنگ رستگاری، دکترای زمین شناسی ساختاری و تکتونیک